Polityka czystej energii

Dyrektywa w sprawie Ekoprojektu - ErP

Dyrektywa w spawie Ekoprojektu to kolejne istotne narzędzie dla transformacji energetycznej, które jest głównym instrumentem prawnym dla usuwania z rynku produktów o negatywnym wpływie na środowisko. Ta kluczowa dyrektywa została wprowadzona na obszarze całej Europy i pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi służących w Niemczech do ograniczania zapotrzebowania na nowe sieci i elektrownie, co czyni ją niezwykle istotnym elementem transformacji energetycznej.

Dyrektywa w sprawie Ekoprojektu z 2005 r., od 2009 r. funkcjonująca pod nazwą ErP – (Energy related Products - produkty związane z energią) powstała w Brukseli, w Unii Europejskiej. Określa ona wydajność produktów pochłaniających energię, z wyłączeniem budynków i samochodów. Dyrektywa wyznacza standardy minimum dla wielu kategorii produktów oraz weryfikuje cykl życia niektórych produktów w celu określenia ich wpływu na środowisko i wyznacza sposoby na ich udoskonalenie.

W 2015 r. dyrektywie podlegało 11 grup produktów, w tym elektronika użytkowa, lodówki, zamrażarki i napędy elektryczne. Dyrektywa odnosi się nie tylko do produktów, które same zużywają energię (komputery czy kotły), ale także do tych, które wywierają wpływ na zużycie energii (okna czy główki prysznicowe). Odrębne dyrektywy dla poszczególnych produktów są opracowywane i nowelizowane na bieżąco. Przewiduje się, że do 2020 r. sama tylko dyrektywa przyniesie spadek konsumpcji energii o 12%.

Istnieją także europejskie standardy dotyczące etykiety energetycznej. Wprowadzenie metek informujących o wydajności energetycznej jest rozwiązaniem poważnego zaniedbania rynku, polegającego na braku dostępnej wiedzy. Dotychczas klienci nie otrzymywali informacji w sprawie kosztów energii, jakie konkretny produkt wygeneruje po zakupie. Dyrektywa ma na celu przeprowadzenie zmian w tym obszarze.

W ten sposób dyrektywa stwarza mechanizm, dzięki któremu produkty o najniższej wydajności znikają z rynku, zaś etykieta energetyczna pozwala skierować popyt na produkty o najwyższym wskaźniku efektywności przekonując klientów do kupowania najbardziej energooszczędnych produktów.

Szczegółowe regulacje

Jak dotąd najwięcej korzyści przyniosła zapewne regulacja dotycząca strat energii wynikających z trybu czuwania i wyłączenia. Urządzenia działające w trybie czuwania konsumują dziesiątki watów, choć z punktu widzenia konsumenta są wyłączone i nie pobierają energii. Przykładem może być telewizor, który w trybie czuwania można obsługiwać pilotem. Dziś dyrektywa ErP wymaga, aby tego rodzaju urządzenia pobierały w trybie czuwania nie więcej niż 1 W, a wartość ta ma zostać obniżona do 0,5 W. Dla konsumentów rozwiązanie to powoduje żadnych negatywnych skutków. Najbardziej znaną dyrektywą jest ta dotycząca oświetlenia wnętrz mieszkalnych. Zakazuje ona używania żarówek żarowych, dlatego też producenci oświetleń rezygnują z nich na rzecz kompaktowych lamp fluorescencyjnych i LED.

Do 2020 r. wycofanie żarówek żarowych pozwoli w Europie zaoszczędzić 39 TWh, co odpowiada energii wyprodukowanej przez sześć starych elektrowni węglowych. Regulacje Ekoprojektu w kwestiach napędów elektrycznych będą źródłem nawet większych oszczędności. Do 2020 r. wyniosą one 135 TWh, co odpowiada energii wyprodukowanej przez 20 elektrowni węglowych.

Innym przykładem sukcesu jest regulacja dotycząca odkurzaczy. Badania wykazały, że nie zachodziła żadna korelacja pomiędzy energią elektryczną a wydajnością pracy. Dlatego w 2014 r. zdefiniowano moc maksymalną do 1600 W, a na 2017 r. zaplanowano dalszą redukcję do 900 W. Zmiany wywołały niemal natychmiastową reorganizację rynku, i popularyzację bardziej wydajnych, technologicznie zoptymalizowanych i i efektywniejszych energetycznie odkurzaczy, które w ciągu kilku miesięcy zwiększyły swój udział w rynku.

Regulacje w zakresie wydajności obowiązują w całej Europie, gdyż UE przywiązuje wielką wagę do wolnej wymiany towarów w ramach jednolitego rynku. Z tego też powodu dyrektywa stosowana jest w Niemczech oraz wszystkich innych Państwach Członkowskich.

Pomimo, że została wprowadzona odgórnie przez Brukselę, jest ona kluczowym elementem niemieckiej transformacji energetycznej, gdyż wywołany przez nią spadek konsumpcji energii powoduje, że daleko posunięta rozbudowa sieci oraz budowa nowych elektrowni przestaje być koniecznością.