Polityka czystej energii

Współpraca z Unią Europejską

Energia jest kwestią kluczową dla Unii Europejskiej, jednakże nie posiada ona wyłącznej kompetencji w tej dziedzinie. Traktat Lizboński z 2009 r. umożliwił kompetencję dzieloną w zakresie tematyki energetycznej. Był to śmiały krok naprzód, jednakże energia pozostaje obszarem naturalnego konfliktu między państwami członkowskimi a licznymi instytucjami UE.

Państwa Członkowskie mają prawo do określenia własnego koszyka energetycznego, ale opracowanie zrównoważonej polityki energetycznej i klimatycznej UE leży po stronie Komisji Europejskiej. Jak wynika to z dyskusji na temat zakończenia tworzenia wewnętrznego rynku energii i Unii Energetycznej, państwa członkowskie cenią swoje suwerenne prawo do decydowania o własnym koszyku energetycznym. Jednak nawet te najbardziej niechętne państwa członkowskie widzą korzyści płynące z powiązanych kompetencji i współpracy ze swoimi sąsiadami lub zlecają Komisji Europejskiej działanie w ich imieniu, kiedy dochodzi do negocjacji na poziomie międzynarodowym. Nabiera to jeszcze większego znaczenia w kontekście bezpieczeństwa energetycznego i niezależności energetycznej od niepewnych dostawców. Na poziomie globalnym wiodąca rola UE jako ambitnej unii klimatycznej straciła część swego blasku. W świetle decyzji Stanów Zjednoczonych o wycofaniu się z paryskiego porozumienia klimatycznego na Europie spoczywa jeszcze większa odpowiedzialność za ponowne przejęcie roli lidera światowego w zakresie formułowania zasad zrównoważonej polityki klimatycznej i energetycznej.

W ramach UE sprawy poszły naprzód. W ostatnich latach podjęto wyraźne zobowiązania wprowadzając szereg ważnych narzędzi legislacyjnych w odnoszących się do odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej lub poprzez długoterminową wizję polityki energetycznej w postaci panu działania do roku 2050. Polityka UE zależy od ambicji państw członkowskich, a ostatnie lata pokazały rozdrobnienie i rozbieżności interesów energetycznych prowadzonych przez różne państwa. Podczas gdy niektóre państwa członkowskie w pełni angażują się w czystą transformację energetyczną, wygaszanie energii jądrowej i ograniczenie emisji CO2, inne poszukują niekonwencjonalnych źródeł, takich jak gaz łupkowy lub silnie subwencjonują ryzykowne technologie, takie jak energia jądrowa.

Na jakim etapie zatem znajduje się UE i jej państwa członkowskie w kwestiach konkretnych działań mających na celu wdrażanie celów klimatycznych i energetycznych? Plan działania w zakresie energii do 2050 r. oraz pakiet energetyczny „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków” zakładają stworzenie niskowęglowej gospodarki europejskiej jednocześnie polepszając konkurencyjność i bezpieczeństwo dostaw energii dla Europy. Aby zrealizować tak ambitny cel, prowadzone są negocjacje nad wytyczeniem konkretnych etapów do osiągnięcia przed 2030 r. Niestety, realizacja celów wybiegających poza rok 2030, które nie spełniają jeszcze ustaleń Unii Europejskiej w ramach paryskiego porozumienia klimatycznego, będzie wymagała większego wysiłku. Trwające obecnie zacięte polityczne negocjacje wokół najmniejszego wspólnego mianownika w europejskiej polityce energetycznej i klimatycznej najprawdopodobniej zakończą się przyjęciem ograniczenia emisji CO2 o co najmniej 40%, zwiększeniem obowiązku udziału energii ze źródeł odnawialnych do przynajmniej 27% (wiążące na poziomie UE) oraz poprawą efektywności energetycznej o co najmniej 27%. Przed nami jeszcze długa i kręta droga zanim uda nam się osiągnąć unijne cele gospodarki niskowęglowej na 2050 r. oraz na kolejne lata. Zachęcamy do śledzenia rozwoju sytuacji.